یکی از داروهایی که کمابیش به گوش ورزشکاران وکوهنوردان رسیده است دگزامتازون ویا فرآورده های کورتیکواستروئیدی ویاخانواده کورتون می باشد. اصل پذیرفته شده علمی وقانونی در مورد فرآورده های دارویی این است که دارو بایستی موارد مصرف ، منع مصرف، عوارض جانبی ، مقدار مصرف و.... داشته باشد.وفرد صلاحیت دار علمی وقانونی براساس تشخیص نسبت به تجویز آن اقدام کند. در غیر این صورت هرگونه استفاده ناآگاهانه ونابجا از دارو تحت عنوان سوء مصرف دارو تلقی می گردد.
سوء مصرف دارو عوارضی چون پنهان شدن علت بیماری، ایجاد عوارض جانبی وجدی ، مقاومت نسبت به دارو و .... به دنبال دارد. از این رو درصدد هستیم با معرفی اجمالی برخی داروها که گاه در کوهنوردی سوء مصرف دارد نسبت به عوارض آن یادآوریهائی بعمل آید.
دگزامتازون دارویی از گروه کورتیکواستروئیدی است که اصطلاحا به آنها کورتون هم می گویند.
به این گروه دارویی اصطلاحا شمشیر دولبه نیز اطلاق می کنند. چراکه به موازات اثرات درمان مهم و موثر،عوارض جانبی زیادی هم دارند.
مرکز ثبت وبررسی عوارض ناخواسته داروها (ADR) گزارش متعددی از عوارض دارویی تزریقی دگزامتازون ثبت کرده است. لیکن بخشی از این عوارض که درصورت مصرف در مناطق دور افتاده ویا کوهستان می تواند برای حیات فرد مصرف کننده مخاطره آمیز باشد به اطلاع می رسد.
لازم به یادآوری است دگزامتازون تزریقی به هیچ وجه در درمان علائم سرماخوردگی مناسب نیست بخشی از عوارض کورتونها از جمله دگزامتازون عبارتند از : تهوع ، سرگیجه، ضعف، اختلالات بینائی ، فلج شلی گذرا ، بیقراری، افزایش قندخون ، درد عضلات ، روان پریشی(سایکوز) ، برهم خوردن تعادل مایع و الکترولیت های بدن ، افزایش تعریق و...
بهتر است بدانید که کورتونها در رده بندی داروهای دوپینگی نیز قرار دارد.
موارد مصرف دگزامتازون در بیماریهای ناشی از ارتفاع و پیشگیری ودرمان ادم مغزی ناشی از ارتفاع کاربرد دارد. (HACE)که در این مورد هم همه متخصصین پزشکی ارتفاع اتفاق نظر ندارند.
اما به هرحال در صورتیکه فردی در ارتفاع بالا دچار بیماری ادم مغزی شد ،ضمن کاهش ارتفاع و استفاده از اکسیژن (درصورت دسترسی ) می توان از دگزامتازون هم استفاده نمود، از موارد دیگر کاربرد کورتونها در درمان واکنشهای آلرژیک وشرایط التهابی می باشد که همراه داشتن آن را درجعبه کمکهای اولیه همراه کوهنورد ویا طبیعت گرد توجیه می کند.